300 Spartalı

Sinemanın insanları etkileme ve yönlendirme gücü inkâr edilemez. II. Dünya savaşı sonrası çekilen Sovyet karşıtı filimler siyasal zemine servis amacını taşımaktaydı. Tıpkı Nazi Almanya'sı karşıtı ve Yahudi yanlısı filimler gibi.

Geçtiğimiz ay vizyona giren ve büyük yankı uyandıran ''300 Spartalı'' yapımının Amerikan ve İran arasında yaşanan psikolojik harbin bir uzantısı olduğu bir gerçek. Bu savaşın bir tarafı olarak Amerika'nın bu tür filmler çekmesi normal karşılanabilir. Asıl tepkiyi çeken bu filimdeki anormal saptırmalar; bir tarafın alabildiğince erdemli, asil ve cesur diğer tarafın ise tam bir barbar, vahşi ve emperyalist olmasıdır.

Acaba gerçekler nasıl. Perslerin emperyalist bir devlet olduğu gerçektir. Ama filme konu olan devirde asıl köklü ve akılcı sömürüyü polis denen yunan site devletleri yapmaktaydı. Akdeniz ve Karadeniz sahillerinde kurdukları kolonizasyon ağı ile bu coğrafyayı sömürmekteydiler. Ve bu ağ yunan yarım adasını besleyen damarlar gibiydi. Kolonilerin sukutu aynı zamanda Yunanistan'ın da bitişi olacaktır.

Sparta bu polis devletlerinin en savaşçısı idi. Özellikle Atine başta olmak üzere diğer şehir devletlerinde görünen, ilkel seçkinler demokrasisi, aklın ön plana alındığı bilimsel çalışmalar Sparta'da kesinlikle yoktur. Sparta tarihi boyunca tek bir eser bile kaleme alınmamıştır. Yani o eski yunan kültür ve uygarlığına hiçbir katkısı da yoktur. Halkının yüzde 60-70 kadarı köledir. Köle isyanından kokulduğu için sürekli güçlü ordular beslemişlerdir. Sakat doğan çocuklar polisi dışına bırakılarak ölüme terk edilir, yedi yaşına gelen her erkek çocuk ailesinden alınarak devlet tarafından asker olarak yetiştirilirdi. Her yıl ilkbaharda kölelerden tehdit olarak görülenler, ergenlik çağındaki Spartalılara verilen savaş eğitiminin bir parçası olarak kırlık alanlara götürülerek serbest bırakılır, savaşçı adaylarından rastladıkları her köleyi öldürmeleri istenirdi. Yani canlı insanlara talim yapılır, katliamlar bayram havasında kutlanırdı. Yedi yaşından otuz yaşına kadar evlenmelerine müsaade edilmeyen askerler sapık ilişkilere yönlendirilir. Ve bu durum hiçbir sakınca doğurmadığı gibi teşvik de edilirdi. Hatta yaşı dolduğunda evlenen spartalıyı gerdek gecesi erkek gibi giyinmiş bir gelin beklerdi. (Lise çağlarımda Büyük İskender ile ilgili bu tür şeyler duyar ama yakıştırmadığımdan kabul etmezdim. Ancak yunan tarihini birkaç kaynaktan araştırıp inceleyince bunun doğru olabileceğini gördüm)

Yunanlılar vücut güzelliğine de büyük önem vermişlerdir. Sokaklarda üstsüz bir şekilde dolaşarak vücutlarını teşhir eder, tanrıların kendileriyle iletişime geçmelerini beklerlerdi. ( Tanrılar güzel vücudu olanlarla konuşurlarmış) Anadan üryan heykeller o günlerin hatırası olarak halen önemli müzelerde sergilenmektedirler.

Bütün bunlara bakıldığında batının niçin köklerini Yunanistan'a dayandırdığının cevabını başka bir açıdan da almakta: yukarıdaki tablo bize 300 Spartalı kahramanın aslında 300 Spartalı dönme olduğunu da göstermektedir.