Of Çoruh (Erenköy) köyü din adamları

ALİ ULVİ UZUNLAR
Of Çoruh (Erenköy) köyünde 1959 yılında doğdu. Babasının adı Hüseyin Efendidir.
Beş yaşında Bayburt Zargide köyünde Mustafa Candan Hocaefendi’den tahsile başladı. Daha sonra Visir köyünde Abdullah Karamolla (Fotgeneli) Hoca’dan hafızlığa başladı. Dokuz yaşında iken hafızlığını bitirdi. Daha sonra kendi köyünde yine Mustafa Candan Hoca’dan Arapça tahile başladı. Çufaruksa’da 1970 yıllarında Mehmet Rüştü Aşıkkutlu Efendi’den talim dersi aldı. Hafızlıktan sonra kendi köyünde 4. sınıftan başladığı ilkokulu bitirdi. 1972 yılında İstanbul’a gelip Yeşilcami Kur’an Kursu’nda İhsan Mehmetalioğlu ve Bayram Karamustafaoğlu’ndan din ilimleri tahsil etmeye başladı. İmam-Hatip orta ve lise kısımlarını kısa zamanda dışardan bitirerek aynı Kur’an kursunda 30 yıla yakın hocalık ve yöneticilik yaptı. Daha sonra iki yıllık İlahiyat Yüksek Okulu’nu bitirdi. 2002 yılından itibaren Bayrampaşa Kocatepe Camii’nde imam-hatiplik görevine başladı. 2003-2004 eğitim ve öğretim yılında şu anda mevcudu 250 civarında olan ve İstanbul’un en güzel Kur’an kurslarından biri olan Kocatepe Camii Kur’an Kursu’nun hizmete açılmasını sağlayarak orada da hocalık ve yöneticilik yapmaktadır.
Halen Diyanet İşleri Başkanlığı’nda Müftülük, vaizlik, eğitim merkezlerinde “Din Görevlisi”, Din İşleri Yüksek Kurulu’nda görev yapmakta olan birçok talebesi mevcuttur. Evli ve altı çocuk babasıdır.

HACI ABDULLAH EFENDİ HOCA (BAHADIR)
Of Çoruk (Çoruh-Erenköy) köyünde doğdu. Baba adı Tahir’dir. İstanbul Ayasofya, Beşiktaş ve Yeni Cami’de vaaz verebileceğine dair belge örneği vardır. (Çoruk) Erenköydeki köy camisinde hatiplik yapma beratı vardır. Bunlardan anlaşıldığına göre 1332 H. 1334 H. Yıllarında İstanbul Ayasofya, Yenicami ve Beşiktaş camilerinde sohbet ve vaaz verebilmekte idi. 1334 H. Yıllarından sonra da köyünde imam- hatiplik yaptığı bilinmektedir. Muhacirlik yıllarında muhacir olarak Sinop şehrindeki imamlık yapan akrabalarının yanına gittiler. Buradan Sinop’taki Karasu’ya bağlı Hamidiye köyüne imamlık yapmaya giderek orada çalıştı. İki yıl imamlık yaptıktan sonra Of’un işgalinin sona ermesiyle köyüne gelerek imamlığa köyünde devam etti Daha sonra Samsun Kavak ilçesine giderek orduda imamlık yaptı. 1956 yılında misafir olarak oğlunun yanına İstanbul’a gitti ve orada bir tren kazasında yaralanarak bir ay içinde öldü ve Maltepe mezarlığına gömüldü. Buradan mezarlığın yerinin değişmesi üzerine naşı alınarak oğulları tarafından Yeni Gülsuyu mezarlığındaki aile kabristanına nakledildi.
Oğlu Yılmaz Bahadır tarafından tarafıma gönderilen biyografisinde şu bilgiler yer almaktadır:
“Molla Hacı Abdullah Bahadır; 1884 yılında Of Erenköy’de doğdu. Eğitimini doğduğu köy olan Of Çoruk (Erenköy) köyünde Mavranlı Sohta Mustafa Efendi’den yaptı. 1909 yılında Ayasofya, Yeni Camii ve Beşiktaş Camileri gibi İstanbul’un büyük camilerinde vaiz olarak görev yapmıştır. 1913 yılında aldığı padişahlık beratı ile köyü olan Çoruk (Erenköy) camisinde görev yapmıştır. Bu görevi sırasında Rusların Of’u işgal etmesi üzerine ailesiyle birlikte Sinop’a muhacir olarak çıkmıştır. Bu nedenle Sinop ve Samsun’da, Ankara ve Keskin’de de görev yapmıştır. 1918 yılında Rus işgalinin kalkması üzerine tekrar köyüne dönmüş ve köyünde ve Of’un çeşitli köylerinde imam ve hatip olarak görev yapmıştır. 28. 06. 1956 yılında İstanbul Maltepe’de vefat etmiştir. Kabri İstanbul Maltepe Gülsuyu mezarlığı’ndadır.”

Abdullah Bahadır’ın İstanbul’daki büyük camilerde vaizlik yapabileceğine dair resmi belge ve günümüz Türkçesi yan sayfadadır:

Bu yazının Türkçesi şöyledir: “Vaaz esnasında İslamın yüce hükümlerini dini vecibeleri ve iyi geçinmekle ilgili olan Hz. Muhammed’in ahlak ve davranışlarını güzelce açıklayıp anlatmaya titizlik göstermek ve İslam dininin ana ilkelerine aykırı olmamak; din öncülerini ve İslam büyüklerini küçük düşürücü sözler söylememek. Müslümanlar arasında bozgunculuk ve parçalanmaya yol açan beyanlarda bulunmamak şartı ile yukarıdaki camilerde belli zamanlarda vaa’az ve nasihate İmam ve Hatip Tahir oğlu Abdullah efendi yetkilidir. Miladi 1909”
Aşağıdaki belge Hafız Abdullah Bahadır Efendi’nin köyünde yapacağı imam ve hatiplik fermanıdır:


MEHMET REŞAD HAN İBN ABDÜLMECİD EL
MUZAFFER DAİMA CUMA HATİPLİĞİ FERMANI
Trabzon ili Of İlçesine bağlı Çoruk köyü Cuma namazının sahih olma şartlarını taşımaktadır.
“Bu yüzden hayır sahipleri tarafından adı geçen köyde yeni yapılan Camii Şerife minber konarak Cuma ve Bayram namazlarının kılınması yüksek makamlarımızca uygun görülmüştür.”
Hatiplik görevinin ücretsiz olduğu emsaline uygun vakıf kayıtları kalemine yeniden kaydettirilmiş ve yapılan sınavda başarılı olan Abdullah Efendi hocanın yeniden tayinini bildiren benim yüce onayımdan geçen belgeye dayanarak tayini Vakıflar Şur’asınca kabul ve tasdik edilmiştir.
Vakıflar Nezareti Yüce Makamı Vakıflar Şurasının bu kararını bir ön yazıyla 11 Muharrem 1334 tarihinde Yüce Padişahlık makamına arz etmiştir.

Ben de daha önceki fermanım mucibince yukarıda belirtilen hatiplik görevinin adı geçen hocaya verilmesi için bu Padişahlık Beratını kendisine verdim; adı geçen adayın ücretsiz olarak hatiplik görevini, eksiksiz yerine getirmek, görevini terk eder veya askıya alırsa ondan alınarak başkasına verilmek şartıyla, yürütmesini emretmiş bulunuyorum.
5 Rebiulevvel 1334’te yazılmıştır.
İMZA
Evkaf-ı Hümayün Hazine-i Celilesine
Mahsus Berat-ı Alişan Yazılma Varakı


MEHMET BEKTAŞ (CANO HAFIZ)
Of ilçesi Çoruk (Erenköy) köyünde 1315 H. (1899 M.) tarihinde doğmuştur. Babasının adı Mustafa Efendi’dir.
Mehmet Efendi, hafızlığı kendi köyünde bitirmiştir. Of çevresindeki bazı medreselerd okuyarak icazet almak suretiyle imamlığa başlamıştır.

Mehmet Efendi, Of Merkez Camii imamlığı, Sargona Camii imamlığı yaptıktan sonra kıendi köyünde imamlık yapmıştır. İmamlık yaptığı süre içerisinde talebe okutmuştur.
Mehmet Efendi, iki evlilik yapmış olup beş çocuk babası olmuştur. Köyünde vefat etmiş olup mezarı köydeki Merkez Camii’nin yanındadır.


MUSTAFA CANDAN (HACIALİOĞLU MUSTAFA)
1937 yılında Of ilçesi Çoruk (Erenköy) köyünde doğmuştur. Babasının adı Şaban Efendi’dir.
Mustafa Efendi, öğrenimi Oflu hocalardan yapmıştır. Bunların arasında devrinin en ünlü müderrisleri ve âlimlerinden olan Çalekli Dursun Efendi, Mehmet Rüştü Aşıkkutlu Efendi, Çaykaralı Hasan Rahmi Yavuz gibi büyük âlimler de vardır.

Daha çok kendi köyünde hocalık yapmıştır. Hafızlık, Arapça, fıkıh ve akait alanında uzman olup çevresindeki hoca ve diğer adamları da ondan bilgilenmiştir. 50 yıl boyunca imamlık ve hocalık yapmış, sayısız talebe yetiştirmiştir. Halende kendi köyünde emeklilik hayatını yaşarken talebe yetiştirmeye devam etmektedir.


MUSTAFA HOCA (HACIMAHMUTOĞLU)
Kafkas kökenli Hacı Mahmut’un torunu, Emin Efendi’nin oğlu Molla Mustafa (Uzunlar) Of Erenköy’de 1867-68 yılları arasında doğdu. Kurt dedesi Hacı Mahmut Efendi, Mekke’de medfundur. Çoruh medresesinden aliyül alâ mezun oldu. Daha sonra İstanbul Fatih medresesinde okudu. Sonra köyündeki imamın yaşı küçük olduğundan bunu köye çağırdılar. Kelam ve felsefe alanında uzmandı. Köyünde uzun yıllar müderrislik yaptı. Hemşin’de müderrislik, Erzurum’da müftülük yapmış. Onun ile ilgili Hüseyin Uzunlar’ın anlattığı bir anekdot şöyledir: “Bir yüzbaşı ‘Ben cennete gidecekmiyim, gitmeyecekmiyim’ diye hocaya sorar. O da ‘Eğer ruhun secde etmişse gidersin’ deyince; Yüzbaşı ‘Onu nasıl anlayacağım’ der. Hoca da: ‘İbadetini yaparsan anlarsın’ der.

1938’de köyünde vefat etti. Mezarı köyündedir. Muhtelif yazma eserlerinin olduğu fakat dini eğitim yasak olduğu yıllarda bu eserlerin yok edildiği halen söylenmektedir. Kendisinin ilmi bilgilerinin çok yüksek olması nedeniyle kendisi için ulemâ tarafından “çözüm üreten hoca” olarak anıldığı söylenmektedir. İki hanımından Dursun, Abdullah, İbrahim, Piribey, Yusuf, Sefer, Muhammed, Zekiye, Hatice, Gülfe adlı çocukları vardır.


ORHAN ŞAHİN
19.11.1963 yılında Of ilçesi Çoruk (Erenköy) köyünde doğmuştur. Babasının adı Mehmet (Mahmut) Efendi’dir.
Hafızlığı Çaykaralı Mehmet Ardınç Hocaefendi’den yapmıştır. Ondan icazet aldıktan sonra Çaykaralı Hacı hasan Efendi (Yavuz) den Arapça okumuş olup, resmi olarak imam hatip lisesini bitirmiştir ve imamlığa başlamıştır.
Atılgan ve girişimci bir kişiliğe sahip olan hoca, önce köyündeki 5 katlı Kur’an Kursu’nu moder bir hale getirerek hizmete açmış ve daha sonra Of Cumapazarı Beldesi Kur’an Kursu’nu hizmete açmıştır. Şu anda aynı anda Erenköy Kız Kur’an Kursu’nda 100 talebesi, Cumapazarı Erkek Kur’an Kursu’nda 90 talebe okutmaktadır. Bunların yanı sıra Of merkez vaizliğini de sürdürmektedir. Evli ve dört çocuk babasıdır.


SALİH MAHMUT UZUNLAR (MOLLA SALİH)
Of ilçesi Çoruk (Erenköy) köyünde 1274 H. (1858) Tarihinde doğmuştur. Babasının adı Hasan Efendi’dir.
Eğitim hayatına yedi yaşında hafızlıkla başlamıştır. Hafızlığı büyük dedesi Süleyman Efendi’den bitirmiş olup ondan icazet almıştır.

Arabiyat, fıkıh ve akaid eğitimini tamamladıktan sonra müderrislik beratı alarak çeşitli medreselerde müderrislik yapmaya başlamıştır. İstanbul, Bayburt ve İstanbul’da müderrislik ve hocalık yapmıştır.
Son olarak kendi köyünde Erenköy Bahar Camii’ni yaptırmış ve orada emekliliğinden sonra da çocuk okutmaya devam etmiştir.


ERENKÖYLÜ KIZ TALEBELERİN BÜYÜK BAŞARISI

23.07.2006 tarihli www.oflular.com adlı sitenin haberinde “Hafızlar Yarıştı” adlı haberde Çoruhlu kız talebelerin başarısından bahsedilmektedir. Haber şöyledir:

İlçe Müftülüğü bünyesinde faaliyet gösteren Kur’an Kursları’nda okuyan hafız öğrenciler arasında yarışma düzenlendi.

Nisan ayında Müftülükçe, Dini Bilgiler ve Kur’an-ı Kerim’i yüzünden okuma yarışması düzenlenmiştir. Bu kez hafızlığını tamamlamak üzere olan öğrenciler arasında, Ezbere okuma yarışması düzenlendi.
Yarışmaya; faaliyette bulunan 14 Erkek Kur’an Kursu katıldı. Cuma günü Çarşıbaşı Büyük Camii’nde saat 10’da başlayan yarışma, Cuma namazı vaktinde sona erdi.

Halkımızın yoğun ilgi gösterdiği yarışmada, Korkut Köyü Kur’an Kursu 1. olurken, Eskipazar Kur’an Kursu 2., Yemişalan Kur’an Kursu da 3. oldu.

Kız Kur’an Kursları arasındaki hafızlık yarışması da Perşembe günü Eskipazar Kavak Camii’nde yapılmıştır. 4 Kursun katıldığı yarışmada Erenköy Kız Kur’an Kursu 1. olurken, Sırağaç Köyü Kız Kur’an Kursu 2. ve Bölümlü Kız Kur’an Kursu ise 3. oldu.

Yazı: Haşim Albayrak’ın yazdığı “Oflu Hoca Kavramını Oluşturan Din Adamları” adlı kitaptan derlenmiştir. Konu ile ilgili resim, belge ve dipnotlar adı geçen kitapta bulunmaktadır.