Emekli Vali Karacan ile farklı Mekke sohbeti

Sayın Karacan; Sultan Murat Yaylası sınır ihtilafı için yöremize gelmiş. Daha önce Of'ta kaymakamlık ve daha sonrası Trabzon da Valilik yapan Aslan Yıldırım ile Kaymakamlık arkadaşı. Artvin de Valilik yaptığı zaman, '' Of ta kaymakam olan Aslan YILDIRIM beye uğramıştım ama o benden önce emekli oldu'' diyor. Artvin ve Zonguldak ta Valilik yaptığı için de; '' Karadeniz' de A'dan Z'ye valilik yaptım'' espirisi de var...

Vali bey sizi tanıyabilir miyiz?
İsmim Alparslan Karacan. Nevşehir Kozak ilçesinin köyündenim. 1964 Hukuk mezunuyum. 1970 Maraş Göksun'da kaymakamlığa başladım. 1977 mülkiye müfettişliği, 12 Eylül 1982 Diyarbakır Vali yardımcılığı, 1984 de ilk Valilik Artvin de. Şanlıurfa, Denizli ve Zonguldak Valiliğinden sonra 1992 de merkeze alındım. 2004 de emekli oldum. Ankara da oturuyorum.
Merkezde iken Trabzon Gümüşhane arasında Sultan Murat yaylası sınır ihtilafına da gelmiştim.

İlk hacca gelişiniz nasıl oldu?
Suudi hükümeti, sonradan öğreniyoruz ki, birçok İslâm ülkesinden üst düzey yöneticileri ve tanınmış diğer şahısları (İlim adamları, iş adamları ve sanatkârlar gibi ) her yıl hacca davet etmektedir. Bu tertipten 1987 yılında Suudi hükümeti ilk defa Türkiye'den 4 vâli ile 1 müsteşarı hacca davet eder: İzmir Valisi Vecdi Gönül, Gaziantep vâlisi Abdulkadir Aksu, Manisa Valisi Rafet Üçelli iç işleri müsteşarı Galip Demirel ve Şanlıurfa vâlisi olarak da ben..
Suudi hükümeti misafirlerine son derece büyük ihtimam gösterir. O tarihlerde Mekke'de - Medîne'de bu gün ki anlamıyla 4 -5 yıldızlı otel hiç yoktu. Bizi Hayat Regency (Hayat Ricinsi) otelinde misafir ettiler. Kâbe'ye her gün Yüzbaşı komutasında 5 kişilik asker gözetiminde korumalarla gidip geldik. Mina'da kralın özel misafirhanesinde, Arafat ta özel klimalı çadırlarda kaldık. O zamanlar klimalı çadırlar yoktu. Senenin en sıcak zamanı 31 Temmuz -11 Ağustos tarihleri arasında bu şekilde ilk haccı yapmak nasip oldu ..

Suudi hükûmeti bu davet geleneğini devam ettirdi mi?
Suudi hükümeti sonraları bu daveti arttırdı. Bizden memnun olunca her sene Türkiye'den hacc için dâ'vet edilenlerin sayısını 10 kişiye çıkardı. Daha sonra eşlerini de davet etti yani 20 kişi ile. Daha da sonra Yargıtay gibi diğer bürokratları da davet etti. Büyük Lâik Demirel'in 28 Şubat döneminde Suudi hükümetinin gelenek hâline gelen bu dâ'veti geri çevrildi. O tarihten bugüne bir daha davet etmediler.

Aradan zaman geçti. Kanaatinize göre tekrar dâ'vet olabilir mi?
Tekrar davetin olması için Türkiye'den yetkililer tarafından uyarılmaları gerekeceği kanaatindeyim. Köprünün altından çok sular aktığı, kavramların gerçek anlamında yerine oturamaya başladığı bildirilmelidir. Tahmin ederim yetkililer bu güzel geleneği yeniden canlandıracaklardır..

Türkiye den hacca geliş, valiler veya bürokratlar açısından bakıldığında, alışık olunmayan bir durum. Sizler ondan sonra hacca gelmeye devam ettiniz mi?
Merkeze alındıktan sonra ve emeklilik süresi içerisinde 13 tam Ramazan ayını ailemle beraber Mekke-i Mükerremede - Medine-i Münevvere'de geçirdim. Zaman zaman hacc da nasip oldu. Merkez de olduğum için görev aksaması olmuyordu. Yıllık iznimi alıp yurtdışında Hacc'da kullanabiliyordum.

Bir bürokrat olarak Hacc da hissettikleriniz nelerdir?
Hacc eşitliktir. Hacc mahşerdir. Sizler gibi ibadetin içinde olan kişiler takdir eder ki, burada hacc ve umre insana mahşer provasını yaşatır. Dünyanın dört bir yanından farklı insanlar burada müşahede edilir. İnsan burada ''insan kavramını'' tanımaya daha da yaklaşır. İslam olgusunu daha iyi tanımaya başlar. Farklı insanların farklı adet, inanç, örf, tasavvuf ve farklı mezhep ayrıntılarının bir harmanı ile karşılaşır. Bu, insana kendini tanıtır, kendini anlama fırsatı verir. ''Men arefe nefsehu fekad 'arefe Rabbehu.'' Yani ; ''kim kendini bilir ve tanırsa muhakkak Rabbini, Allah'ı bilir ve tanır.'' İnsan Rabbine böylece daha da yaklaşır. Bütün mesele tek cümle tefekkür ve sabırdan ibârettir.

Bu kutsal topraklarda Türkiye ve Türk hacıları açısından müşahede ettiğiniz dikkat çeken farklar sizce neler olabilir?
1. Buraya gelen Hacı ve umrecilerin içerisinde genelde Kuran okumayan- okuyamayan maalesef bizim hacılarımızdır. Başta Malezya, Endonezya, Filipinler olmak üzere pek çok ülke Hacıları kadın erkek fark etmeksizin oturmuşlar mutlaka Kuran okuyorlar. Bizim hacılarımız ise belki okuma bilmedikleri için ya boş duruyor yada sohbet ediyorlar. Bazen insanın îkaz edesi geliyor; ''neden boş duruyorsun?'' diye. ''Okuma bilmiyoruz'' diyorlar. İnsanın kendi kitabını okuyamaması kadar büyük noksanlık kabul edilemez. Onun vebalini kimler çeker bilemem!
2. Mekke ve Medine de mezheplere göre namaza duruş şekillerinin farklılığı görülmektedir. Pek çok hacımız buradaki bu farklılığın mezhep gereği olduğunu bilmemektedir. Yersiz eleştiri ve tenkitlerde bulunmaktadırlar.
Şanlıurfa valisi iken Dışişleri bakanımız; Ankara'daki bütün büyükelçileri eşleri ile birlikte Gap gezisine dâ'vet etmişti. Onları 3 gün misafir ettik. Namaz vakitlerinde İslâm ülkeleri büyükelçileri ile namaz kılıyorduk. 7-8 görevli ile namaz esnasında buluşunca ben mukimim diye imamlık görevini bana verdiler. Namaz esnasında bir büyükelçimizin namazda kıyamda elini bağlamadığını gözümün ucu ile müşahede etmiştim. Bana o zaman bu farklılık garip gelmişti. Sonraki zamanlarda Mekke ve Medine'ye gelince onun yüzlercesini gördüm, bunun bir mezhep gereği olduğunu öğrendim. Demek oluyor ki aradaki hiçbir farklılığı yadsımamak lazım.
Zaten büyüklerimiz de bu kutsal beldede ''hiçbir şeyin tenkit edilmemesi lazım'' diyorlardı. Onlar ya Peygamberimizin hemşehrileri, yada onun izini sürmeye gelen sevenleridir.
3. Mehmet Akif' merhumun tespit ve müşâhedelerinde belirttiklerinden bir gelişme olmamıştır denebilir. İslâmda tembellik, meskenet, temizlik dışı yaşayış, görgüsüzlük, ilgisizlik gibi özellikler aynen bâkidir. Bu topluluğun içerisinde veliler, ermişler yok gibi görünse de her an bu zevatla karşılaşmak mümkündür.
4. İslam âleminin çoğu sömürülmüş olduğu için fakirdir. Yani fakirlik de bu toplumu karakterize eden önemli bir özelliktir.
5. Yine bu topluluk içerisinde Türk hacılarının önemli bir artısı vardır. O da her ne kadar Kuran okumada hatalar, ta'dili erkana riyayette noksanlık var ise de; namazı ciddiye almak bakımından pek çok kavimden ileridir.. Kaşınma, sümkürme, geğirme, namazda birkaç adım yürüme vb. gereksiz hareketleri Türk hacıları yapmaz.. Diğer toplumlarda bu ciddiyeti görmek mümkün değildir. Kaşınır, öksürür, hapşırır, cebinden mendili çıkarır, saatine bakar, elini kolunu sallar. Vs.
6. Türk hacıları diğer milletler içerisinde en yaşlı olanlardır. 5-6 sene öncesine kadar Türk hacıları en yaşlı topluluktu. Yeni yeni gençler ile yaş ortalaması orta yaşa inmektedir. Bütün Türkiye hacılarına daha iyi ve uzun süreli bir eğitim verilebilir. Biraz yayarak arttırmak lazım.

Valilik döneminizde unutamadığınız hatıralardan birini anlatır mısınız?
Şanlıurfada Vali iken fâizsiz finans kurumlarından Faysal Finans Kurumunun ilk şubesi Şanlıurfa da açılıyordu. Suudi Prensi Muhammed (şimdiki Kral Abdullah'ın kardeşi) gelmişti. Annesinin Adapazarı'ndan olduğunu biraz Türkçe de bildiğini söylemişti..
Program sonrası o zamanlar Suudi Âilesine yakın Haran'lı Sâlih Özcan köyüne dâ'vet etmişti. Akşam ezanı okundu, namaz kılınacak, ''Kim namaz kıldırsın'' konusu oldu. Prens Muhammed bana; ''Sen Valisin, senin kıldırman lazım'' dedi. Ve orada akşam namazını ben kıldırdım. Allahtan yanımızda istismar edecek kimse yoktu..

Valilikte sıkıntılarla karşılaştığınız olmuş mudur?
Sâdece vâlilikte değil, bütün idârecilik hayatımda anlamsız, yersiz, haksız itham ve iftiralarla karşılaştım. Ama sonuçta önemli bir zararım olmadı. Başınıza ne gelirse gelsin, doğru olduğuna inandığınız için inancınızın gereğini yaptığınızda başınıza sıkıntı gelebilir. Sonuca bakmak lazım. Ama sonunda mutlaka kazançlı çıkıyorsunuz.

Toplumun bozulmasını nasıl görüyorsunuz.?
Bu konuyu sosyologlarımız, yöneticilerimiz, ilgili diger ilim adamlarımız değerlendirsinler. Pratiğin içinde şu kadarı söylenebilir: Bir ulusu bozanlar; idareci ve öğretmen ile bozarlar. Düzeltmek de aynı yolla olur. Bu milleti idarecisi ve öğretmeni ile bozmuşlar, bizde noksanlık görüyorsanız bu iki yolla gelmiştir. Ne kadar düzelme bekliyorsanız, bu iki yolla olacaktır.

Son olarak okurlarımıza mesajlarınız nelerdir?
Hacc çiledir. Haccın ve umrenin zevki ve sevabı meşakkatiyle mütenasiptir. Ne kadar meşakkat ve sıkıntı o kadar sevap olacaktır. Hacı adayına Türkiye de seminerlerde; ''Peygamberimizin hangi şartlarda Hacc yaptığı'' iyi anlatılmalı. Bir bakıma meşakkat sünnettir. Hacı bunun şuurunda olmalıdır.
Günde 1 öğün yesek de olur. Açık büfe yemek ibadete uygun değildir. Tıka basa yemek ibadeti engelliyor.

Bu kutsal beldede sohbet etme dertleşme fırsatı verdiniz. Okurlarımız adına teşekkür ediyoruz.
Ben de teşekkür eder, selamlarımı iletirim.