Geçitli Köyü'nün Of'ta Rus savaşlarındaki durumu

Ruslara karşı 1. Dünya Savaşı sırasında onların Doğu Karadeniz ilerlemeleri sırasında Of'ta Ruslara karşı yapılan mevzi savaşları içinde Türklerin savaş planı genel olarak Maki Boğazı'nın zayıf bir kuvvetle savunulması şeklinde idi.

Ağırlık kuzey taraflarında olacaktı. Çünkü, Güney cephesinin savunulması daha kolaydı. Ancak bu planda Ovacık, Keler, Bayırca, Sıraağaç, Köyceğiz, Hundez köylerinin savunulması mümkün değildi. Dolayısıyla buralar savaş yapılmadan düşmana teslim edilecekti. Güney tarafta savaş hattı gerektiğinde değişebilecek bu durumda sağ kanat denen güney hattında düşman yavaş yavaş oyalanacaktı. Böylelikle Türk kuvvetleri Baltacı Deresi’nin sol koluna doğru kayacaktı.

Bütün bu düzenlemelerin sonunda savaş hattı, aşağı ve yukarı Kışlacık Köyü, Serince, Yanıktaş, Sugeldi, Tavşanlı ve Balaban köylerinden geçilecek, Kantar Geçidi tutulacak şekilde olacaktı. Ama, taktik gereği, Çatalsöğüt, Pınarca, Yarıca, Yarlı, Pazarönü, Çukurkent ve Geçitli köyleri de diğerleri gibi savaş yapılmadan düşmana bırakılacak, buralardaki sayıca az olan Türk kuvvetleri oyalama savaşı yaparak geri çekilecekti. Ancak düşman, Pınarca ve Geçitli’yi aşıp güneyden kuzeye doğru ilerlemeye başladığı için daha önce Of Savaşları hazırlıkları içinde anlatılan ikinci plan uygulanmıştı.
Düşman, Maki boğazından sürekli hücumlarla Pınarca ve Geçitli köylerini aşmak istiyordu. Şayet başarırlarsa Kus Boğazı’na geçmeleri mümkün olabilecekti. Burayı da başarabilirlerse Balaban’a ulaşacaklar ve Kantar Geçidi’ni alacaklardı. Bu ilerleme hareketini durdurmak maksadıyla bir mitralyözümüz ve Ofluların oluşturduğu çetelerden meydana gelen birliklerimiz bir araya gelmişti. Kuvvetlerimiz çok az olduğundan sadece yıpratma ve savunma savaşı yapılabiliyordu. Ancak bu yeterli olmadığı gibi düşmanın önce Maki Boğazı, sonra Pınarca ve Geçitli köylerini aşıp Kus Boğazı’na ulaşmasını da engelleyemedi. Düşmanın istediklerinin bir kısmı olmuştu ama Türk askeri karşısında verdiği kayıp çok büyüktü.

Geçitli köyünden olan sülalemin (Albayrak) 1985 yılına göre en yaşlılarından (1898 doğumlu) Hüseyin Alemdaroğlu tarafıma Pınarca ve Geçitli köylerinin 27 Mart’ta düşman eline geçtiğini söylerken şu bilgileri verdi:
“Kendisi o zaman henüz 18 yaşlarında yeni yetme delikanlıymış. Sülalesinin eli silah tutan bütün kişileri askere gitmiş. Bunlardan Ali Efendi (köyün en büyük alimlerinden)nin oğulları Rızvan ve Behram’ın savaşa gidip dönmediğini, Haşim ve Harun’un o tarihlerde döndüğünü Mustafa oğlu Abbas’ın Ruslara esir olduğunu ve Bakü’de Ermeniler tarafından öldürüldüğünü, Süleymanoğlu Heset ve Halim’in şehit düştüğünü, İlyas’ın gelir gelmez muhacir çıktığını, Dursunoğlu Sefer, Hüseyinoğlu Kemal, Talip, Fazıl ve Gaffur’un Cihan Harbi’ne gidip muhacirlik zamanına kadar geri döndüklerini hiç eksiksiz anlattı. Sonra yılların katmerleştirdiği acılarla birden gözleri doldu. Neredeyse görünmeyecek kadar derine gömülmüş gözlerinden yaşlar boşanıyor, elleri hararetle titriyordu. Bir yandan da şunu anlatıyordu:

“İlyasoğlu Cafer Büyük Harbe gitti. Sağlık nedeniyle tebdilihava alıp köye döndü. Çok hasta idi ve yatıyordu. Rusların Pınarca ve Geçitli köylerini işgal etmesi an meselesiydi. “Ruslar köyümüzü almadan ölüp gitsem” diye Allah’a dualar ediyordu. Takatsiz vücudu bu üzüntüye dayanamıyordu. Günden güne eriyor ölüme her gün biraz daha yaklaşıyordu. Nihayet Rusların köye geleceği günden bir gün önce öldü. Köylü onun cenazesini kaldırdıktan sonra muhacirliğe çıktı.”
Böyle bir manzara karşısında duygulanmamak mümkün müdür.

Ruslar, köye gelene kadar tüm köy halkı elinde giyecek, yiyecek, içecek cinsinden ne varsa her şeyini cephelere taşıdığından muhacirlik zamanı epey sıkıntı çekti.

Kus Boğazı’ndan Kantar Geçidi’ni bozmak için Balaban’a gelen düşman burayı da ele geçirir. Önünde sağ taraf cephesinde tek hedef kalmıştır: Sugeldi Köyü’nde bulunan Türk Karargahı. Hedeflerini sabırla ve çok üstün gücü ile birer birer aşan düşman için bu pek zor bir iş değildi. Düşman sağ koldan rahat hareketlerle Türk kuvvetlerinin karargahının bulunduğu Sugeldi Köyü’ne kadar ulaşmıştı. Sugeldi Köyü civarında yapılan savaşlar, genel savaşlarda etkili olacaktır. Çünkü karargahın terk edilmesi (Her ne kadar karargah Sürmene’ye aktarılmışsa da buradaki terkedilmiş olarak değerlendiriliyordu) yenilgiyi kabul etmek demektir. Nitekim öyle oldu.

28 Mart 1916’da sağ cephede daha güneyden hareket ederek Kondu (Dernekpazarı)’yu ele geçiren düşman buradaki bütün jandarma taburlarını bozmuştu. Diğer bir düşman kuvveti Taşhan Pazarı’ndan geçerek Sürmene’ye doğru ilerliyordu. Burada bulunan düşman kuvvetleri Of’u geçemeyip donanma ile Of’un batısından kıyıya çıkarma yapan kuvvetlerdi. Böylelikle Of ilçesi dört bir yandan sarılmış durumda idi. Of daha önce 26 Mart 1916’da işgal edilmiş olduğundan geriye yapacak bir tek şey kalıyordu: Geri çekilmek. Bu günden sonra canlarını kurtarabilmek için yaşlı, çocuk-kadın, erkek ve askerler görülmemiş bir mücadele vererek muhacirlik yapmaya başlar. (Bu konu ilerde ayrı bir başlık altında incelenecektir.)

26 Mart’ta Of, 28 Mart’ta da Of ve Çaykara’nın hemen hemen tüm köyleri düşman eline geçer.

OF’TA İSTİKLAL MADALYALI GAZİLER
Bunun dışında yine İstiklal Savaşı ve Of Savaşları gazileri olup da Of şubesine kayıtlı olnaların listesi Of As. Şb. Bşk. V. Per. Kd. Ütğm. Cengiz koru onaylı ve mühürlü listeden alınarak aşağıda yazılmıştır.
S.No Adı Soyadı Baba Adı Doğumu Köyü
1. Mustafa Öztürk Ahmet 1890 Gürpınar
2. Rıza Kurt Sadullah 1893 Ballıca
3. Ali Bektaş Dursun 1896 Erenköy
4. Ali Çakır Seyfettin 1898 Ballıca
5. Arif Yılmaz Mehmet 1898 Ballıca
6. Hasan Torun Emin 1898 Yazlık
7. Salih Deveci Hasan 1899 Hayrat/Topraklı
8. Ahmet Yıldız Şaban 1899 Çataldere
9. Emin Akyüz Ali 1899 Kazançlı
10. Mahmut Alibaşoğlu Mustafa 1899 Yeniköy
11. Ali Bülbül Hasan 1899 Yazlık
12. Hasan Şahin Şuayip 1899 Yemişalan
13. Dursunali Ulusoy Hasan 1900 Çamlı
14. Muhammet Kıroğlu Ali 1900 Gürpınar/Tepebaşı
15. İsmail Keskin Mustafa 1900 Hayrat/Görgülü
16. Ali Yılmaztürk Mustafa 1901 Geçitli
17. Muharrem Soylu Ali 1901 Örtülü
18. Ömer Ulus Ali 1901 Pazarönü
19. Ahmet Kalyon Salih 1901 Sivrice

ANCİBRANOZ (GEÇİTLİ) KÖYÜ VE KUS BOĞAZI’NDA SAVAŞA KATILANLAR
S.No Sülale Adı Babasının Adı Doğum Tarihi
1. Mollaahmetoğlu Ahmetinoğlu Ali Osman 1881
2. Mollaahmetoğlu Ahmetinoğlu Hüseyin 1896
3. Saidoğlu Mustafanınoğlu İsmail 1887
4. Çakıroğlu (Aktürk) Yunusunoğlu Şakir 1881
5. Çakıroğlu (Aktürk) Yunusunoğlu Mecit 1890
6. Abdullahoğlu (Yılmaztürk) Tursununoğlu Süleyman 1876
7. Abdullahoğlu (Yılmaztürk) Tursununoğlu Ali 1879
8. Hüseyinoğlu (Türk) Yusufunoğlu İsmail 1896-1920
9. Hamzaoğlu (Koç) Tursununoğlu Osman 1883 kayıtlı
10. Hamzaoğlu (Koç) Tursununoğlu Ahmet 1891
11. Abdülfettahoğlu Alininoğlu Mecit 1889
12. Abdülfettahoğlu Alininoğlu Raif 1890
13. Parharoğlu Salihinoğlu Ali Osman 1890
14. Parharoğlu Kibarınoğlu Mehmet 1890
15. Parharoğlu Mustafanınoğlu Rasim 1890
16. Parharoğlu Mustafanınoğlu Ahmet 1900
17. Hamzaalioğlu Abdullahınoğlu Şaban 1878
18. Ukşuloğlu (Aslantürk) Ömerinoğlu Mehmet 1881
19. Ukşuloğlu (Aslantürk) Caferinoğlu Eyüp 1886
20. Ukşuloğlu (Aslantürk) Caferinoğlu Mustafa 1890
21. Ukşuloğlu (Aslantürk) Ömerinoğlu İlyas 1896
22. Hasanalemdaroğlu (Albayrak) Aliefendininoğlu Rızvan I. Dünya savaşında kayıp
23. Hasanalemdaroğlu (Albayrak) Aliefendininoğlu Behram
24. Hasanalemdaroğlu (Albayrak) Aliefendininoğlu Haşim I. Dünya savaşına katıldı.
25. Hasanalemdaroğlu (Albayrak) Aliefendininoğlu Harun I. Dünya savaşına katıldı.
26. Hasanalemdaroğlu (Albayrak) Tufanınoğlu Hızır Ruslarla Erzurum’da savaşırken öldü.(1895-1916)
27. Hasanalemdaroğlu (Albayrak) Mustafanınoğlu Abbas (Ruslara esir düştü. Baküde Ermeniler tarafından şehit edildi şeklinde söylenmekte ise de oradan geldiği ve köyünde olduğu da söylenmektedir.)
28. Hasanalemdaroğlu (Albayrak) Dursununoğlu Sefer I. Dünya savaşına katıldı.
29. Hasanalemdaroğlu (Albayrak) Süleymanınoğlu Heset I. Dünya savaşında öldü
30. Hasanalemdaroğlu (Albayrak) Süleymanınoğlu Halim I. Dünya savaşında öldü
31. Hasanalemdaroğlu (Albayrak) Hüseyininoğlu Kemal I. Dünya savaşına katıldı
32. Hasanalemdaroğlu (Albayrak) Hüseyininoğlu Talip 1882-1961
33. Hasanalemdaroğlu (Albayrak) Hüseyininoğlu Gaffur 1884 doğumlu savaşa katıldı
34. Hasanalemdaroğlu (Albayrak) Hüseyininoğlu Fazıl I. Dünya savaşına katıldı
35. Hasanalemdaroğlu (Albayrak) Haliminoğlu Şükür 1900
36. Hamzaalioğlu Hüseyininoğlu Mustafa 1890
37. Hamzaalioğlu Hüseyininoğlu Kasım 1892
38. Hamzaalioğlu Hüseyininoğlu Akif 1898
39. Maki Arabus’tan Mehmet
40. Maki Arabus’tan Turali
41. Maki Arabus’tan Ferat
42. Maki Arabus’tan Bayraktar
43. Karaalioğlu (Yürümezoğlu) Yunusunoğlu Süleyman I. Dünya savaşına katıldı
44. Karaalioğlu (Yürümezoğlu) Yunusunoğlu Said I. Dünya savaşına katıldı
45. Karaalioğlu (Yürümezoğlu) Alininoğlu Bayram I. Dünya savaşına katıldı
46. Saidolu (Saidoğlu) Mehmetalioğlu Halil I. Dünya savaşına katıldı
47. Saidolu (Saidoğlu) Mehmetalioğlu Yusuf Çavuş I. Dünya savaşına katıldı
48. Hasanefendioğlu Muhammet
49. Hasanefendioğlu Sadullah
50. Hasanefendioğlu Berat
51. Ahmetoğlu Çalık Dursun
52. Keleşoğlu Dursun Efendi (Ruslara esir düştü dönmedi)
53. Keleşoğlu Dursunefendioğlu Kamil
54. Keleşoğlu Sefer
55. Keleşoğlu Ömer
56. Hocaoğlu Hacı Mehmet (Ruslar’ın Trabzon’u terk etmesine de katılmış)
57. Topaloğlu Muhammed Hanefi Efendi
Yukarıdaki bilgilerden önemli bir kısmını aktaran Hüseyin Albayrak’ın ifadesine göre ağabeyi Mahmut ile birlikte köyünde kendi gibi yeni yetme delikanlılarla ile birlikte cephede savaşan Oflulara yiyecek, silah ve cephane taşıyorlardı.
Bu köyden ve Hasanbayraktaroğlu akrabasından olan Abdullah oğlu Mehmet Coşkun ve ağabeyi Ahmet Coşkun Ruslara karşı Erzurum’da savaştılar. Ancak bunlardan Mehmet Coşkun savaşta şehit edildi.