Temel fıkraları üzerine

Dünyada en mizahı en bol insan topluluklarından biri Doğu Karadenizlilerdir. Doğu Karadenizliler, dünyanın en çalışkan insanları arasındadır.

Onları yurdumuzun en ücra köşelerinde görebileceğiniz gibi, dünyada Türklerin en az gittiği köşelere ve ülkelere de gittikleri ve buralarda çalıştıkları, yaşadıkları görülmektedir. Çünkü Karadenizli ne olursa olsun çok çalışmak, kendini kabul ettirmek zorundadır. Başka alternatifi yoktur. Bu nedenle Karadenizli gittiği her yerde kısa zamanda sivrilir, ön plana çıkar.

Genelde Doğu Karadenizliye Laz diyorlar. Bu insanlar aslında Laz değildir. Sadece Rize ve Artvin’in birkaç ilçesinde çok az sayıda Lazca konuşan ve Laz olan bir topluluk var. Diğer Doğu Karadenizliler ise kabul etmemekle birlikte kendilerine Laz denilmesinden gocunmazlar. Çünkü Lazlık kötü bir kavram değil ki. Kızmazlar ve aldırmazlar.

Dünyada her milletten fıkralar olduğu gibi yurdumuzda da bazı bölgelere ait fıkralar vardır. Bunlar Laz fıkraları, Temel fıkraları, Kayserili fıkraları, Arnavut fıkraları gibi. Ayrıca birçok mesleğe uygun fıkralarda vardır. Oflu hoca fıkraları, Hemşire fıkraları, Avcı fıkraları vs. gibi. Ancak en yaygın olanları Temel fıkralarıdır. Karadeniz’de hayali bir Temel icat etmişler. Karadeniz ile Karadenizli ile ilgili ne kadar olumsuzluklar varsa ona mal etmişlerdir. İşin ilginç yanı anlı şanlı belediye ve valiliklerimiz bile Temelli Karadeniz fıkraları adıyla Temeli gündemde tutmaya çalışmışlardır.

İstanbul’da Of Hayrat Kültür Yardımlaşma Derneği var. 2000 yılı itibarıyla 4000 den fazla üyesi vardı. Bu üyeler içerisinde Temel adına bir kez rastlandı. Bütün doğu Karadenizli dernekler üye kayıtlarına baksınlar. Yüzde kaçı Temel adını taşıyacak. İddia ediyorum bu derneklerde Temel oranı yok denecek kadar 0,0.. gibi bindeler ile ifade edilen sayılardır.
Çoğu zaman gazete ve basında “Temel aranıyor” , “Temel bulundu” gibi yapma haberler çıkıyor. Karadenizde olmayan kadar Karadeniz dışında Temel adına rastlanmaktadır. O zaman neden Temel sorusuna cevap aramak gerekir.

Benim yedi adet Karadeniz ile ilgili fıkra kitabım var. İlk kitabımda bende diğerleri gibi bilmeden “Temel” adıyla başlayan fıkralara yer vermiştim. Fakat sonradan gördüm ki “Temel”i kullanıyorlar. Kim kullanıyor?, niye kullanıyor? Diye düşündüm. Bir zamanlar Sabah gazetesinde Trabzonluları ahlaki açıdan küçük düşürmeye çalışan fakat kötü söz sahibine aittir” atasözünü unutanların yazdığı fıkralar, bizi rencide etti. “Temel” diye yazılan Karadeniz fıkralarında “temel” belli bir isim olmadığı için kimse sahiplenmedi. Böyle olunca “Temel” adıyla Karadenizli sürekli küçük düşürülmeye çalışıldı. Bu günlerde birileri çıkıp “Temel’i” arıyorlar. Arasınlar. Neyi bulacaklar? Bulunca ne olacak? 24 Temmuz 2006 tarihli Karadeniz Günebakış gazetesinde benimle ilgili “Oflu hocaların kitabı çıkıyor” diye bir haber çıktı. Bu haberde gazeteci benim çalışmalarımla ilgili bilgi aktarırken araya “Temel Kimdir?” sorusuyla bir bölüm ekledi. Bu bölümde “Ömer Asan adlı birinin bu projesinde Türkiye’nin yozlaşmasına malzeme yapılan, bozuk bir Türkçe ve uyduruk bir lehçe ile konuşturulan, geveze, gülünç, aptal, kültürsüz, zayıf ve kaba Karadenizli karakterlerinin yanı sıra cahil mütahitler, hamsi kokan, silaha ve uçkuruna düşkün serseriler gibi gösterilmesinin çok yanlış, hatta belki de art niyetli bir yozlaştırma kampanyası olduğunun altını çiziyor.